Технологон картæ ирон æвзаджы урокмæ 5-æм къласы

Ныхасы темæ: «Мӕ райгуырӕн бӕстӕ»

Грамматикон темӕ:»Комкоммӕ ныхас»

Ахуыргæнæг: Дзебысаты Ларисæ Елиозы чызг.

Урочы нысантæ	Бацамонын цы у комкоммӕ ныхас. Дзургӕ ӕмӕ фысгӕ ныхасы рӕзтыл бакусын. Скъоладзауты зӕрдӕты гуырын кӕнын уарзондзинад Райгурӕн бӕстӕмӕ.
Урочы хуыз	Ног ӕрмӕг ахуыр кӕнын.
Урочы ахуырадон фæстиуджытæ	Предметон: предметæй ног зонындзинæдтæ райсын, текстæй хъæугæ информаци райсын. Метапредметон: Логикон хъуыдыдзинад рæзын кæнын,хи хъуыдытæ дзурынмæ арæхсын. Регулятивон: нысан æвæрын зонын Удгоймагон: æрдзурын адæймаджы æппæрццаг æмæ æвæрццаг миниуджытыл,Райгуырӕн бӕстӕйӕн аргъ кӕнын.
Ахуыры методтæ æмæ формæтæ	Индивидуалон æмæ къордты куыст.
Æххуысгæнæг фæрæзтæ	компьютер, презентацион æрмæг, чингуытæ, тетрæдтæ,текст, дзырдуæттæ.

Урочы эпиграф:

«Куы фухъусын,ирон ӕвзаг,дӕ мыртӕ ,

Сӕ хъомыс мын мын фӕсуры дард мӕ маст»

(Гобозты Валери)

Урочы организацион структурæ

Урочы сæйраг этаптæ æмæ структурæ	Ахуыргæнæджы архайды мидис	Скъоладзауы архайды мидис	Универсалон ахуырадон архайд (УАА)
Организацион хай	- Уæ бон хорз, мæ зынаргъ хæлæрттæ. Мæ зæрдæ дарын, абон кæрæдзийы кæй бамбардзыстæм, ууыл.	Cалам дæттынц.	Удгоймагон: (æгъдау;эмоционалон цæттæдзинад урокмæ)
Мотивацион уавæр	Сабитӕ ,куыд уӕм кӕсы ,Райгуырӕн бӕстӕ уарзын хъӕуы ӕви нӕ хъӕуы. Цӕмӕй бӕлвырддӕр базонӕм дзуапп ацы фарстӕн ,уыйт тыххӕй ма нӕ зӕрдыл ӕрлӕууын кӕнӕм ,цавӕр уацмыстӕ зонӕм Райгуырӕн бӕстӕмӕ уарзондзинад кӕм ӕвдыст цӕуы,ахӕмтӕ.	Сывӕллӕттӕ дзурынц сӕ хъуыдытӕ.	Регулятивон (ахуырадон нысан æвæрын)
Актуализаци (зæрдыл æрлæууын кæнын рацыд æрмæгæй дарддæры куыстæн цы хъæуы, уыцы зонындзинæдтæ)	Нӕ зӕрдыл ма ӕрлӕууын кӕнӕм ,цы ахуыр кӕны Лексикӕ,фонетикӕ? Йӕ райгырӕн бӕстӕ бирӕ чи уарзы,уыцы адӕймаджы куыд хонӕм,	Патриот	Зонадон: рацыд æрмæг зæрдыл æрлæууын кæнын; зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинæдтæ) Коммуникативон: (хи хъуыдытæ æргом кæнын)
Цæлхдуртæ аиуварс кæныныл куыст. Текстыл куыст	Дзырдуатон куыст. Райгуырӕн бӕстӕ,Фыдыбӕстӕ,мадӕлон-ы нысаниуӕг бамбарын кӕнын Таурæгъ Йæ адæм амондджынæй кæмæн цардысты,ахæм фæрныг бæстæйæн йæ кад æмæ йæ ном фæцыдудтой,бонæй-бон фыддæрмæ цыд. Райгуырæн бæстæйы хъысмæтыл чи чи хъуыды кодта,уыдон бафарстой иу зæронд лæджы:”Нæ буц хистæр, нæ бæстæ цы уавæрмæ æрцыд,уый дæхæдæг уыныс.Дæумæ гæсгæ цы бакæнын хъæуы ,цæмæй нæм фыццаджы кад æмæ ном фæстæмæ раздæхой? Зæронд лæг ахъуыды кодта ,арф ныуулæфыд,стæй загъта:”Æнцон фарст мæм нæ радтат ,мæ хуртæ,фæлæ уын мæ хъуыды æргомæй зæгъдзынæн.Нæ бæстæ ,нæ адæмы сæргъы æрлæууынæн равзарут ахæм адæймаг,йæ райгуырæн зæхх,йæ адæмы йæхи удæй фылдæр чи уарзы”. Фæзылдысты ,фæцагуырдтой,фæлæ никуы æмæ ницы – ахæм лæг не ссардтой. Уалынмæ кæсынц æмæ тыгъд быдыры иу лæг хæрæгуæрдоныл æрбацæуы.Цæй –ма ,зæгъынц,ацы лæджы дæр бафæрсæм,цымæ нын уый та цы дзуапп раттид.Йæ размæ рацыдысты ,салам ын радтой æмæ йæм дзурынц:”Мæнæ нæ бæстæ цы уавæрмæ æрцыд,уый дæхæдæг уыныс.Фæлæ нæм цæмæй фыццаджы кад æмæ ном фæстæмæ раздæхой,уый тыххæй хъæуы дæ цард”. Лæг иуцасдæр зæхмæ джихæй фæкаст,ахъуыды кодта,стæй афтæ зæгъы:”АУ,цæмæй нæ фыццаджы кад æмæ ном раздæхой,нæ адæм амондджын уой,уымæн кæд мæ цард йеддæмæ ницы хъæуы,уæд ма каст цæмæ у? Æз цæттæ дæн!” Йæ райгуырæн бæстæ йæхицæй фылдæр чи уарзта,уыцы паддзахы фæрцы та бæстæ сындæггай йæхиуыл схæцыд,раздæхдысты йæм йæ кад æмæ ном.Йæ адæм та амондджынæй цардысты. - Текст уӕ зӕрдӕмӕ фӕцыд? - Цӕмӕй? -Цавӕр лӕг уыд ,йӕ цард раттыыныл чи сразы,уый? 1 къорд. ССарут ма тексты хъуыдыйӕдтӕ,Райгуырӕн бӕстӕмӕ уарзондзинад кӕм раргом вӕййы. 2 къорд.ССарут ма тексты дзырдтӕ ,кӕцытӕ ӕргом кӕнынц хъайтарты мӕт. 3 къорд(эксперттӕ)Бӕрӕг кӕнынц фыццаг 2 къорды куыд сӕххӕст кодтой сӕ хӕстӕ.	-Скъоладзаутæ æмбарын кæнынц, цы дзырдты нысаниуджытæ зонынц, уыдон. Фыссынц сæ сæ дзырдуæтты. - Сæвæрын тексты цухгонд дзырдтæ. - æрæмбырд кæнын æмбисæндтæ. - Бамбарын кæнын æмбисæндты хъуыды Скъоладзауты дзуаппытæ.Тексты арф хъуыды æмбарын кæнынц,дзуæппытæ дæттынц фарстытæн. Кусынц æмбисæ ндтимæ Скъоладзаутӕ сӕ хъуыдытӕ дзурынц. Йӕ Райгуырӕн зӕххы хъысмӕтыл чи мӕт кодта.	Зонадон: (ног зонындзинæдтæ райсын; хъæугæ информаци тексты ссарын; хи хъуыдытæ раст фæткыл равæрын) Коммуникативон: (хи хъуыдытæ æргом кæнын) Удгоймагон: кæрæдзийæн æххуыс кæнынц, къорды кусынмæ арæхсынц.
Улæфæн рæстæг	Ӕрхъуды кӕнын дзырдтӕ ,цӕмӕй равдисат уӕ уарзондзинад Райгуырӕн бӕстӕмӕ.	Хъазт:«Чи тагъддæр». Уарзын Мӕт кӕнын Архайын…..	Удгоймагон:(баулӕфын)
Ног зонындзинæдтæ фидар кæнын.	-Цал архайӕджы ис таурӕгъы? -Бакӕсут ма сын сӕ ныхӕстӕ. -Цӕмӕй хицӕн кӕнынц иннӕ хъуыдыйӕдтӕй? Презентаци «Комкоммӕ ныхас» Ӕмбарын кӕны цы у комкоммӕ ныхас ӕмӕ ӕрхӕцӕн нысӕнттӕ. Цалдӕр хъуыдыйады комкоммӕ ныхасимӕ рафыссут,аивут комкоммӕ ныхас ӕмӕ авторы ныхӕстӕ сӕ бынӕттӕй. Куыд аивтой ӕрхӕцӕн нысӕнттӕ? Чиныгимӕ куыст. Кӕсӕм, чиныджы комкоммӕ ныхасы тыххӕй цы фыст ис,уыцы ӕрмӕг. Ӕххӕст кӕнӕм 84,85 фӕлтӕрӕнтӕ. Цы ӕмбисӕндтимӕ бакуыстам,уыдонимӕ ӕрхъуыды кӕнут хъуыдыйӕдтӕ. Тестимӕ куыст. -Комкоммӕ ныхас у… -Искӕй ныхас дӕхи хуызы куы дзурай… -Комкоммӕ ныхас хъуыдыйады вӕййы…. -Ӕрхӕцӕн нысӕнттӕ комкоммӕ ныхасы…	Къордтæ кусынц цалдæр минуты, стæй сæ карточкаты цы ныффысстой, уый кæсынц (иу скъоладзау). Кӕрӕдзийы куыстытӕн аргъ кӕнынц.	Зонадон: (зонын, цы æрмæгыл бакуыстой, уымæй зонындзинæдтæ равдисын) Коммуникативон: (хи хъуыдытæ æргом кæнын, къордты архайын арæхсын, иумæйаг уынаффæмæ æрцæуын иумæйаг хъуыддаг аразгæйæ)
Рефлекси. Æрмæг бафидар кæныныл куыст.	Абон æз базыдтон.... Мæ зæрдæ мæ тынгдæ р фæцыд.... Мæнмæ гæсгæ ма хъуыд....	Скъоладзауты дзуæ ппытæ.	Зонадон: (ног зонындзинæдтæ сфæлхат кæнын) Коммуникативон: (хи хъуыдытæ æргом кæнын)
Хатдзæгтæ скæнын.	Скъоладзауты куыстӕн аргъ скӕнын. Арфӕ сын ракӕнын.	Сæ хъуыдытæ дзурынц	Удгоймагон: (æнтыстытæ бæлвырд кæнын; ахуырадон архайдтытæй къухы цы бафтыд, уый сбæрæг кæнын).
Хæдзармæ куыст	Рафыссын литературӕйы чиныгӕй цалдӕр хъуыдыйады комкоммӕ ныхасимӕ.	Бæрæг кæнынц сæхимæ хæслæвæрд.